Energie besparen door apparatuur automatisch uit te schakelen

In de horeca is energieverbruik een van de grootste operationele kostenposten. Een aanzienlijk deel hiervan is te wijten aan apparatuur die onnodig aanstaat, met name buiten de openingstijden. Het handmatig uitschakelen van alle apparaten is tijdrovend en vaak onvolledig. Het automatiseren van dit proces biedt niet alleen een structurele oplossing voor energiebesparing, maar draagt ook bij aan een efficiëntere bedrijfsvoering.

Waarom automatische uitschakeling?

De horecasector kenmerkt zich door een breed scala aan apparatuur die gedurende de dag intensief wordt gebruikt: van koelingen en vriezers tot ovens, vaatwassers, koffiemachines en verlichting. Veel van deze apparaten verbruiken ook stroom wanneer ze niet actief worden gebruikt, het zogenaamde 'sluipverbruik' of 'stand-by' verbruik. Door deze apparaten geautomatiseerd uit te schakelen wanneer ze niet nodig zijn, kan dit sluipverbruik en onnodig actief verbruik significant worden gereduceerd.

Naast de directe kostenbesparing op de energierekening, draagt het automatisch uitschakelen bij aan:

• Levensduurverlenging van apparatuur: Minder draaiuren betekent minder slijtage.
• Vermindering van menselijke fouten: Geen gedoe meer met personeel dat vergeet apparaten uit te zetten.
• Duurzaamheid: Een kleinere ecologische voetafdruk door lager energieverbruik.
• Verhoogde veiligheid: Sommige apparaten kunnen, indien onbewaakt aan, een risico vormen.

Welke apparatuur komt in aanmerking?

Niet alle apparatuur kan zomaar volledig worden uitgeschakeld. Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen apparaten die continu moeten functioneren (zoals koelkasten en vriezers die de voedselveiligheid garanderen) en apparaten die veilig kunnen worden uitgeschakeld. Hieronder een opsomming van veelvoorkomende horeca-apparatuur met hun overwegingen:

Apparatuur geschikt voor volledige uitschakeling:

• Ovens en combisteamers: Na de laatste bereiding kunnen deze volledig uit. Voorverwarmen is dan wel weer nodig voor de volgende dienst.
• Vaatwassers: Na de laatste wasbeurt kan de stroom eraf. Waterleidingen moeten soms wel open blijven.
• Koffiemachines en espressoapparaten: Deze verbruiken aanzienlijk in stand-by modus. Schakel ze na sluiting volledig uit.
• Friteuses: Na reiniging kunnen deze uit. Het opwarmen kost wel weer tijd en energie.
• Verlichting (niet-noodverlichting): Buiten openingstijden is deze vaak overbodig.
• Muziekinstallaties en TV's: Na sluiting kunnen deze uit.
• Kassasystemen en pinautomaten: Hoewel vaak stand-by, kunnen ze na dagafsluiting vaak volledig uit.
• Wasmachines en drogers (indien aanwezig): Na gebruik en buiten werktijd.

Apparatuur met overwegingen of beperkte uitschakeling:

• Koelkasten en vriezers: Deze moeten te allen tijde aan blijven om de voedselveiligheid te waarborgen. Hier valt winst te behalen door efficiënte modellen te gebruiken en regelmatig onderhoud. Slimme koelingen kunnen wel energiezuiniger werken tijdens rustige periodes.
• Warmhoudvitrines: Afhankelijk van het concept. Zijn ze leeg, dan kunnen ze uit. Anders kan overwogen worden om ze op een lagere temperatuur te zetten indien de producten dat toelaten.
• Ventilatie en afzuigsystemen: Deze moeten vaak nog enige tijd nadraaien na sluiting om dampen en geuren te verwijderen, maar kunnen daarna uitgeschakeld worden.
• Airconditioning en verwarming: Deze kunnen geprogrammeerd worden op basis van aanwezigheid en buitentemperaturen, maar niet zomaar volledig uitgeschakeld worden als het pand vorstvrij moet blijven of snel op temperatuur moet zijn bij opening.

Implementatiemethoden voor automatische uitschakeling

Er zijn diverse methoden om apparatuur automatisch uit te schakelen, variërend van eenvoudige oplossingen tot geavanceerde systemen.

1. Tijdschakelaars

De meest eenvoudige en kosteneffectieve oplossing. Tijdschakelaars zijn verkrijgbaar in analoge (mechanische) en digitale uitvoeringen. Ze worden tussen het stopcontact en de stekker van het apparaat geplaatst en kunnen geprogrammeerd worden om op specifieke tijden de stroomtoevoer te onderbreken en weer in te schakelen.

Voordelen: Goedkoop, eenvoudig te installeren, directe besparing. Nadelen: Minder flexibel bij afwijkende openingstijden, geen centrale bediening, beperkt tot apparaten met een stekker. Toepassing in de horeca: Geschikt voor verlichting, koffiemachines, opladers, displaymonitoren en kleine keukenapparatuur die dagelijks op vaste tijden aan/uit moet.

2. Slimme stekkers (Smart Plugs)

Slimme stekkers bieden meer flexibiliteit dan traditionele tijdschakelaars. Ze verbinden via Wi-Fi of Bluetooth met een smartphone-app of een smart home hub en kunnen op afstand worden bediend. Ook kunnen ze vaak geprogrammeerd worden met schema's, afhankelijk van zonsopgang/ondergang of aanwezigheid.

Voordelen: Op afstand bedienbaar, flexibele programmering, vaak inzicht in energieverbruik per stekker, redelijk betaalbaar. Nadelen: Vereist een stabiele internetverbinding, afhankelijk van het ecosysteem van de fabrikant, nog steeds beperkt tot individuele apparaten met stekker. Toepassing in de horeca: Ideaal voor horecabedrijven die wat meer flexibiliteit wensen dan een standaard tijdschakelaar, bijvoorbeeld voor verlichting in de eetzaal, specifieke apparatuur in de bar of kantoorapparatuur.

3. Energiemanagementsystemen (EMS)

Dit zijn geavanceerde systemen die de energiestromen binnen een gebouw beheren en optimaliseren. Een EMS integreert diverse sensoren, meetpunten en besturingsmodules om een volledig overzicht te geven van het energieverbruik. Op basis van ingestelde regels, openingstijden, bezettingsgraden of zelfs weersvoorspellingen kunnen apparaten en systemen automatisch aan- of uitgeschakeld, of in een energiezuinige modus gezet worden.

Voordelen: Centrale bediening en monitoring, gedetailleerde inzichten in verbruik, maximale besparing door intelligente aansturing, schaalbaar. Nadelen: Hogere initiële investering, complexere installatie, vereist expertise voor configuratie en onderhoud. Toepassing in de horeca: Geschikt voor grotere restaurants, hotels, cateringbedrijven of horecaketens die een integrale aanpak willen voor hun energiebeheer. Restaurants die verder willen kijken dan losse oplossingen kunnen bij SmartRevolutions.nl voorbeelden vinden van geïntegreerde automatisering, inclusief koppelingen met gebouwbeheersystemen.

4. Gebouwbeheersystemen (GBS)

Een GBS gaat nog een stap verder dan een EMS en integreert vrijwel alle technische installaties van een gebouw: verwarming, ventilatie, airconditioning (HVAC), verlichting, toegangscontrole, branddetectie en energiebeheer. Binnen een GBS kunnen complexe scenario's worden geprogrammeerd om apparatuur op basis van verschillende parameters te schakelen.

Voordelen: Maximale integratie en controle, synergie tussen verschillende systemen, verregaande automatisering en optimalisatie. Nadelen: Zeer hoge initiële kosten, complexe implementatie en beheer, voornamelijk voor nieuwbouw of grootschalige renovatieprojecten. Toepassing in de horeca: Vooral relevant voor grotere hotels, congrescentra of multifunctionele horecalocaties waar totale controle over het binnenklimaat en alle technische aspecten gewenst is.

Aandachtspunten bij implementatie

Voordat u besluit welke oplossing het beste bij uw horecabedrijf past, zijn er enkele belangrijke overwegingen:

• Veiligheid eerst: Zorg ervoor dat het uitschakelen van apparatuur geen veiligheidsrisico's met zich meebrengt, zoals het uitschakelen van noodverlichting of brandmeldsystemen. Overleg bij twijfel altijd met een professional.
• Garantie en levensduur: Controleer of het regelmatig in- en uitschakelen van bepaalde apparaten de garantie beïnvloedt of de levensduur verkort. Hoogwaardige apparatuur is hier meestal op voorbereid.
• Opstarttijden: Houd rekening met de opstarttijden van apparatuur. Een oven heeft bijvoorbeeld tijd nodig om op temperatuur te komen. Plan de inschakeltijden dus ruim voordat de eerste gasten komen of het keukenpersoneel begint.
• Flexibiliteit: Horeca is dynamisch. Zijn uw openingstijden flexibel? Dan heeft u een systeem nodig dat eenvoudig aan te passen is.
• Kosten versus baten: Begin met een pilotproject op een paar apparaten om inzicht te krijgen in de besparingen en de operationele impact voordat u grootschalig investeert.
• Personeelstraining: Zorg ervoor dat uw personeel op de hoogte is van de geautomatiseerde systemen en weet hoe te handelen bij storingen of afwijkende situaties.
• Data en inzichten: Kies indien mogelijk voor systemen die inzicht bieden in het energieverbruik. Dit helpt bij verdere optimalisatie en het bewijzen van de ROI.

Conclusie

Het automatisch uitschakelen van horeca-apparatuur buiten openingstijden is een effectieve strategie om energie te besparen en de operationele efficiëntie te verhogen. Of u nu kiest voor eenvoudige tijdschakelaars, slimme stekkers of een uitgebreid energiemanagementsysteem, de investering betaalt zich vrijwel altijd terug in lagere energiekosten en een duurzamere bedrijfsvoering. Een zorgvuldige analyse van uw apparatuur en bedrijfsprocessen is cruciaal voor een succesvolle implementatie en maximale besparing.